AI in Nederland in cijfers: wat de statistieken zeggen

Van de bedrijven die AI gebruiken, zet 35 procent het in voor marketing of verkoop, 32 procent voor administratie of bestuurstaken en 25 procent voor onderzoek of innovatie (CBS, december 2025).

Per sector loopt het sterk uiteen. In informatie en communicatie gebruikte in 2025 70 procent van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen AI. In de horeca, vervoer en opslag en de bouw lag dat tussen 16 en 21 procent. Daarnaast heeft 10 procent van alle bedrijven AI in 2025 wel overwogen, maar niet gebruikt (CBS).

Waarom die bedrijven niet begonnen, meet het CBS niet. In onze gesprekken horen we vaak dezelfde reden: niet de techniek, maar de vraag waar je moet beginnen.

43 procent van de werkenden gebruikt AI bij het uitvoeren van het werk. 41 procent denkt dat het eigen werk deels door AI kan worden overgenomen, 4 procent denkt volledig (CBS, februari 2026).

Van de Nederlanders van 18 jaar en ouder gaf in 2025 39 procent aan in de afgelopen drie maanden AI te hebben gebruikt, bijvoorbeeld om tekst of afbeeldingen te maken. 94 procent van hen heeft weleens van AI gehoord (CBS, AI in de samenleving).

Het gebruik groeit snel. In een panelonderzoek van Ruigrok NetPanel steeg het aandeel Nederlanders dat wekelijks AI gebruikt in een jaar van 19 naar 40 procent (veldwerk mei en juni 2026, 2.311 respondenten van 14 jaar en ouder). Dat is commercieel panelonderzoek, geen officiële statistiek (Ruigrok, augustus 2026).

In de MKB Barometer van Exact zegt 70 procent van de mkb-ondernemers in 2026 AI te gebruiken. Maar 47 procent weet nog niet goed hoe ze AI effectief inzetten, en het gebruik zit vooral in teksten en afbeeldingen (56 procent). Slechts 36 procent gebruikt AI voor inzicht in de eigen bedrijfsprestaties. 41 procent noemt investeren in AI een prioriteit (veldwerk eerste kwartaal 2026, ruim 1.700 ondernemers; Exact, augustus 2026).

Ook de regels zijn nog niet geland. In een KVK-peiling van juni 2025 onder 651 ondernemers, zzp'ers meegeteld, kende de helft de Europese AI-wet niet, en bereidde 2 tot 3 procent zich actief voor (KVK, september 2025). Wat die wet nu precies vraagt, lees je in de AI Act voor het mkb.

Gecontroleerde experimenten laten bij klantenservice, softwareontwikkeling en consultancy gemiddelde productiviteitswinsten zien van 5 tot meer dan 25 procent. Het effect hangt sterk af van de taak en de ervaring van de gebruiker (OESO, 2025). Drie bekende studies:

• Klantenservice. Medewerkers met een AI-assistent losten gemiddeld 15 procent meer vragen per uur op. Minder ervaren medewerkers wonnen het meest; de meest ervaren werden nauwelijks sneller (Brynjolfsson, Li en Raymond, Quarterly Journal of Economics, 2025, 5.172 medewerkers bij één bedrijf).
• Schrijfwerk. Hoogopgeleide professionals waren met ChatGPT 40 procent sneller bij korte beroepsgerichte schrijftaken, en de kwaliteit werd 18 procent hoger beoordeeld. Of de teksten feitelijk klopten, controleerden de onderzoekers niet (MIT, Science, 2023).
• Consultants. Bij taken die binnen de mogelijkheden van AI lagen, maakten consultants met GPT-4 12,2 procent meer taken af en werkten ze 25,1 procent sneller. Bij een taak daarbuiten hadden ze 19 procentpunt minder vaak het juiste antwoord dan collega's zonder AI (Dell'Acqua e.a., Organization Science, 2026, 758 consultants van BCG).

De les uit die laatste studie is de belangrijkste: AI maakt goed werk sneller, maar maakt ook overtuigend fout werk als je het op de verkeerde taak zet. Daarom blijft er een mens in de lus, en toets je eerst welke taken geschikt zijn.

De cijfers vertellen een helder verhaal. AI gebruiken is geen voorsprong meer: een derde van de bedrijven doet het, bij het middenbedrijf bijna de helft. Het verschil zit in wat je ermee doet.

De meeste organisaties blijven hangen bij losse prompts en teksten. Dat is persoonlijke winst: een medewerker die sneller schrijft. De echte winst zit in processen die anders gaan lopen, zoals aanvragen die zichzelf verwerken of klantvragen met een voorbereid antwoord. Die kloof zie je ook in de MKB Barometer: 70 procent van de mkb-ondernemers gebruikt AI, maar 47 procent weet nog niet goed hoe ze het effectief inzetten.

Om die kloof te dichten, hoef je geen onderzoek te lezen. Je moet weten welke processen bij jullie geschikt zijn en wat ze opleveren. Dat zoeken we uit in de AI Quick Scan: één dag op locatie, binnen een week een business case en een roadmap. Zelf beginnen kan met de gratis AI-zelfscan of de rekenhulp AI-besparing.

We tonen alleen cijfers waarvan we de oorspronkelijke bron hebben gevonden, met het jaar van de meting. Onderzoek in opdracht van belanghebbenden laten we weg. Eén uitzondering: de MKB Barometer van softwareleverancier Exact. Die noemen we steeds met bron.

Let op bij het vergelijken: het CBS meet soms bedrijven met 2 of meer werkzame personen en soms met 10 of meer, en Eurostat deelt grootteklassen anders in dan het CBS. Zet die cijfers niet zomaar naast elkaar.

We werken deze pagina bij als er nieuwe cijfers verschijnen. Mis je een cijfer, of zie je een fout? Laat het ons weten via contact.