AI-begrippen van A tot Z

A

Agentic AI

Verzamelnaam voor AI die zelfstandig taken uitvoert in plaats van alleen antwoord te geven. Een agentisch systeem plant stappen, gebruikt tools en controleert zijn eigen resultaat. Het woord wordt ook veel in marketing gebruikt, dus vraag altijd wat het systeem echt zelf doet.Wat is een AI agent? →

AI (kunstmatige intelligentie)

Software die taken doet waarvoor je normaal menselijk denkwerk nodig hebt, zoals tekst begrijpen, beelden herkennen of beslissingen voorbereiden. Als mensen het nu over AI hebben, bedoelen ze meestal generatieve AI zoals ChatGPT, Claude of Copilot.Wat is AI? →

AI Act

De Europese AI-verordening: de wet die regels stelt aan het maken en gebruiken van AI, afhankelijk van het risico. Sommige toepassingen zijn verboden, voor hoog-risicotoepassingen gelden strenge eisen en voor de meeste bedrijfstoepassingen vooral transparantie en zorgvuldigheid. Sinds 2 februari 2025 vraagt de wet ook dat organisaties werk maken van AI-geletterdheid.De AI Act voor het mkb →

AI agent

Software die een doel krijgt en zelf bepaalt welke stappen en tools daarvoor nodig zijn. Een agent leest bijvoorbeeld een mail, zoekt de order op in het ERP en zet een antwoord klaar. Een chatbot praat, een agent doet. Bij NinA keurt een mens goed waar dat hoort.Wat is een AI agent? →

AI Partnership

Het doorlopende traject van NinA AI: een vast team van consultants en developers dat minimaal twaalf maanden processen automatiseert, AI-agents bouwt en je team traint. Er zijn drie pakketten, S, M en L, van € 4.500 tot € 12.000 per maand, exclusief btw.Het AI Partnership →

AI Quick Scan

De start van elk traject bij NinA AI: één dag op locatie en binnen een week een nulmeting op zeven punten, een business case per kans, een impact-effortmatrix en een roadmap voor twaalf maanden. De Quick Scan kost € 6.000, exclusief btw, en is ook los af te nemen.De AI Quick Scan →

AI-adoptie

De mate waarin AI echt gebruikt wordt in het dagelijkse werk. Niet hoeveel licenties er zijn, maar hoeveel werk er anders gaat. Uitgerold is niet hetzelfde als geadopteerd: daarvoor moeten de mensen die het werk doen meedoen, met training op eigen taken, huisregels en een eigenaar per proces.AI-adoptie: je team meenemen →

AI-beleid

De afspraken over hoe een organisatie AI gebruikt: welke tools mogen, welke data erin mag, waar een mens controleert en wie verantwoordelijk is. Een goed AI-beleid is kort, in gewone taal en wordt elk half jaar bijgewerkt.AI-beleid opstellen →

AI-champion

Een collega per team die net iets verder is met AI en anderen helpt: voorbeelden deelt, vragen beantwoordt en ideeën doorgeeft aan wie bouwt. Geen fulltime rol, wel een met tijd en een vast aanspreekpunt. Champions zijn vaak de snelste route naar een team dat AI echt gebruikt.AI-adoptie →

AI-geletterdheid

Genoeg weten van AI om het verantwoord te gebruiken: wat het kan, waar het fout gaat en wat de afspraken zijn. Artikel 4 van de AI Act vraagt organisaties daar werk van te maken, voor hun eigen mensen en voor anderen die namens hen met AI werken. Een vast format of certificaat schrijft de wet niet voor.AI-geletterdheid →

API

Een vaste ingang waarlangs software met andere software praat. Via de API van je ERP of CRM kan een workflow of agent gegevens ophalen en aanmaken, zonder dat iemand iets overtypt. Heeft een systeem geen API, dan is koppelen lastiger en duurder.

APO-methode

AI Process Optimisation, de werkwijze van NinA AI: proces eerst, techniek later. Elke processtap krijgt drie getallen (duur, aantal mensen, frequentie), zodat je uitrekent wat AI oplevert voordat er iets gebouwd wordt. We rekenen nooit met meer dan 90 procent besparing per stap en adviseren op het verwachte scenario.De APO-methode, stap voor stap →

Assistent

Een AI-chat die jouw werk kent, omdat je hem vaste instructies en eigen documenten meegeeft. Denk aan een custom GPT, een Claude Project of een Copilot-agent met je handboek erin. Een assistent helpt, maar start niet zelf en werkt niet in je systemen.Assistent of agent? →

Automatisering

Werk dat vanzelf gebeurt in plaats van met de hand. Klassieke automatisering volgt vaste regels; met AI erbij kan het ook ongestructureerde input aan, zoals mails, pdf's en foto's. De winst zit vooral in overtypen, zoeken en voorbereiden.AI-automatisering →

AVG

De Algemene verordening gegevensbescherming, de Europese privacywet (in het Engels GDPR). De AVG geldt ook als iemand persoonsgegevens in een AI-tool zet. Je hebt dan onder meer een verwerkersovereenkomst nodig en mag niet meer gegevens gebruiken dan nodig.ChatGPT en de AVG →

Azure OpenAI

De modellen van OpenAI, aangeboden via het cloudplatform Azure van Microsoft. Je kiest zelf in welke regio het draait, bijvoorbeeld in Europa, en het valt binnen je eigen Microsoft-afspraken. Het is geen chat-app, maar een bouwsteen voor toepassingen die je laat bouwen.

B

Benchmark

Een vaste test waarmee je AI-modellen met elkaar vergelijkt. Algemene benchmarks zeggen veel over slimheid, maar weinig over jouw werk. Daarom testen wij modellen ook op gewoon kantoorwerk, zoals een bedrijfsworkflow automatiseren.NinA Benchmarks →

Bouwlaag

In de APO-methode het niveau van technische zwaarte van een oplossing. Laag 1 is prompts en kennis, laag 2 skills en assistenten (die twee doet je team zelf), laag 3 workflowautomatisering met n8n en laag 4 een custom AI build, zoals eigen software of een portaal (die twee bouwt NinA).De vier bouwlagen →

Business case

Een rekensom die laat zien of een investering loont. Voor AI: wat kost een proces nu, wat neemt AI realistisch over, wat kost het om te bouwen en wanneer is het terugverdiend. Reken met drie scenario's en beslis op het verwachte.Een AI business case maken →

C

Chatbot

Software waarmee je in gewone taal een gesprek voert, zoals de chat op een website of de gratis versie van ChatGPT. Een chatbot beantwoordt vragen, maar doet niets in je systemen. Daarvoor heb je een workflow of agent nodig.Een AI-chatbot laten maken? →

ChatGPT

De AI-assistent van OpenAI en voor veel mensen de eerste kennismaking met generatieve AI. Voor bedrijven zijn er ChatGPT Business en Enterprise; daar gebruikt OpenAI je data standaard niet om modellen te trainen. Gebruik voor bedrijfsdata nooit de gratis versie.ChatGPT veilig gebruiken →

Claude

De AI-assistent en modelfamilie van het Amerikaanse Anthropic. Claude is sterk in schrijven, lange documenten analyseren en programmeren. Op de zakelijke abonnementen Team en Enterprise traint Anthropic standaard niet op je data.ChatGPT, Copilot of Claude? →

Claude Code

Een AI-agent van Anthropic die zelfstandig code schrijft, test en aanpast. Je geeft een opdracht in gewone taal en Claude Code werkt in de bestanden van je project. Krachtig voor ontwikkelaars, maar een snel gebouwd prototype is nog geen veilige toepassing.Van vibe coding naar productie →

Context window

De hoeveelheid tekst die een taalmodel in één keer kan overzien: je vraag, de documenten die je meegeeft en het gesprek tot nu toe. Het wordt gemeten in tokens. Past iets er niet meer in, dan vergeet het model het begin, of moet je het opdelen.

Copilot

De AI-assistent van Microsoft, ingebouwd in Word, Excel, Outlook en Teams. Microsoft 365 Copilot werkt met je eigen bestanden en respecteert de rechten die je al hebt ingesteld. Copilot Chat zit bij een zakelijk Microsoft 365-abonnement; de volledige Copilot kost extra per gebruiker.Copilot-training →

Custom GPT

Een eigen assistent die je in ChatGPT maakt, zonder code. Je geeft hem vaste instructies, documenten en een werkwijze mee, bijvoorbeeld voor offertes in jullie stijl. Handig voor terugkerend werk dat één persoon of één team doet.ChatGPT-training →

D

Data governance

De afspraken over wie welke data beheert, hoe goed die moet zijn en wie erbij mag. Voor AI is het de basis: een agent is zo goed als de data die hij kan vinden. Staan je prijzen in drie Excel-bestanden die elkaar tegenspreken, dan begint AI daar.De eerste stap in AI is data →

Deep learning

Een vorm van machine learning met grote neurale netwerken van vele lagen. Deep learning zit achter spraakherkenning, beeldherkenning en de taalmodellen van nu. Het vraagt veel data en veel rekenkracht om te trainen.

DPIA

Een gegevensbeschermingseffectbeoordeling: een analyse van de privacyrisico's van een verwerking, en wat je eraan doet. Onder de AVG (artikel 35) is een DPIA verplicht als een verwerking een hoog risico geeft, bijvoorbeeld bij gevoelige gegevens op grote schaal. Bij AI-toepassingen met persoonsgegevens is het vaak verstandig.

E

Embedding

Een reeks getallen die de betekenis van een stuk tekst vastlegt. Teksten met een vergelijkbare betekenis krijgen vergelijkbare getallen, ook als ze andere woorden gebruiken. Zo kan AI zoeken op betekenis in plaats van op exacte woorden.Zie ook: RAG →

Evals

Tests waarmee je meet hoe goed een AI-toepassing haar werk doet, met een vaste set voorbeelden en een goed antwoord per voorbeeld. Zo zie je of een nieuwe prompt of een ander model beter of slechter werkt, voordat je het live zet. Zonder evals is verbeteren gokken.

F

Fine-tuning

Een bestaand taalmodel verder trainen op je eigen voorbeelden, zodat het een vaste stijl of taak beter leert. Het is duurder en lastiger bij te houden dan goede instructies en RAG. Voor de meeste bedrijfstoepassingen is het niet nodig.

G

Gemini

De AI-modellen en assistent van Google. Gemini is onder meer verwerkt in Google Workspace, dus in Gmail, Docs en Sheets. Voor organisaties die in Google werken is het een logisch alternatief voor Copilot.

Generatieve AI

AI die iets nieuws maakt: tekst, beelden, geluid, video of code. ChatGPT, Claude, Gemini en Copilot zijn voorbeelden. Generatieve AI voorspelt wat er het meest waarschijnlijk volgt, en kan daardoor overtuigend klinken terwijl het fout is.Wat is generatieve AI? →

GPU

Een chip die heel veel berekeningen tegelijk doet, oorspronkelijk gemaakt voor grafische kaarten. Taalmodellen trainen en draaien op GPU's. Ze zijn duur en schaars, en dat is een van de redenen dat AI-verbruik geld kost.

Guardrails

Vangrails rond een AI-toepassing: regels en controles die voorkomen dat hij buiten zijn boekje gaat. Bijvoorbeeld: geen persoonsgegevens naar buiten, geen antwoorden over onderwerpen buiten de opdracht, en een mens die goedkeurt boven een bepaald bedrag.

H

Hallucinatie

Een antwoord van een taalmodel dat overtuigend klinkt, maar niet klopt. Het model verzint dan een bron, een cijfer of een feit. Je verkleint het risico met goede bronnen (RAG), duidelijke instructies en een mens die controleert.Waarom AI hallucineert →

Human in the loop

Een mens die in het proces meekijkt en goedkeurt. De AI doet het werk, een medewerker controleert voordat het naar een klant of in een systeem gaat. Bij NinA zit er altijd een mens in de lus; de meeste taken landen precies op deze rol.Hoe dat werkt bij agents →

I

Inference

Het gebruiken van een getraind AI-model: je stelt een vraag en het model rekent een antwoord uit. Elke keer dat een workflow of agent het model aanroept, is dat inference. Daar betaal je voor, meestal per token.

K

Kennisbank

In AI-toepassingen: de verzameling documenten waar een assistent of agent zijn antwoorden op baseert, zoals handboeken, productinformatie en voorbeelden van goed werk. Hoe beter die kennisbank is bijgehouden, hoe beter de antwoorden. Onze eigen kennisbank met uitleg over AI staat hier op de site.De NinA-kennisbank →

L

LLM

Large language model, of groot taalmodel: een AI-model dat getraind is op enorme hoeveelheden tekst en daardoor taal kan begrijpen en schrijven. GPT, Claude, Gemini en Llama zijn voorbeelden. Een LLM is het brein; ChatGPT of Copilot is de app eromheen.Wat is een LLM? →

M

Machine learning

Software die patronen leert uit voorbeelden in plaats van uit regels die iemand heeft opgeschreven. Een spamfilter dat leert van mails die jij als spam markeert, is machine learning. Generatieve AI is een recente tak van dezelfde boom.

MCP (Model Context Protocol)

Een open standaard waarmee AI-modellen op één manier met systemen en data praten, als een universele stekker. Anthropic introduceerde MCP in november 2024 en droeg het in december 2025 over aan de Agentic AI Foundation onder de Linux Foundation. Inmiddels ondersteunen onder meer ChatGPT, Gemini en Microsoft Copilot het.Wat is MCP? →

Multi-agent systeem

Meerdere AI-agents die samenwerken, elk met een eigen taak. De een leest de mail, de ander checkt de voorraad, een derde schrijft het antwoord, en een coördinerende agent bewaakt het geheel. Krachtiger bij complexe processen, maar ook lastiger te testen.Waarom één agent zelden genoeg is →

Multimodaal

Een AI-model dat meer dan één soort input of output aankan: tekst, beeld, geluid of video. Een multimodaal model leest dus ook een foto van een pakbon of een gescande factuur. Dat maakt het geschikt voor werk waar nu iemand met papier in de hand overtypt.

N

n8n

Een tool om workflows en koppelingen tussen systemen te bouwen, ook met AI-stappen en agents erin. n8n rekent per uitvoering van de hele workflow en is, anders dan Make en Zapier, ook op je eigen server te draaien. Het is de tool waar NinA de meeste workflows mee bouwt.n8n, Make of Zapier? →

NLP

Natural language processing: het vakgebied dat computers menselijke taal laat begrijpen en maken. Vertalen, samenvatten, sentiment bepalen en vragen beantwoorden vallen eronder. Grote taalmodellen hebben het vakgebied de afgelopen jaren op zijn kop gezet.

Nulmeting

Een meting van waar je nu staat, zodat je later kunt laten zien wat er veranderd is. In de AI Quick Scan meten we de AI-volwassenheid op zeven punten: strategie, data, technologie, mensen, processen, governance en cultuur. De laagste score is meestal het startpunt.De AI Quick Scan →

O

OCR

Optical character recognition: tekst uit een afbeelding of scan halen. Klassieke OCR leest letters; moderne AI begrijpt ook wat er staat, zoals welk getal het factuurbedrag is. Zo gaan pakbonnen en facturen zonder overtypen het systeem in.

Open-source model

Een AI-model waarvan de gewichten openbaar zijn, zodat je het zelf kunt downloaden en draaien, bijvoorbeeld op je eigen server. Dat geeft controle over waar je data blijft. Het vraagt wel eigen rekenkracht en beheer, en de beste modellen zijn niet altijd open.

Orkestratie

Het regisseren van alle stappen, systemen en agents in een proces: wat gebeurt wanneer, wat als iets faalt, en waar een mens moet goedkeuren. Een workflowtool als n8n is vaak de dirigent. Goede orkestratie maakt het verschil tussen een demo en iets dat elke dag draait.

P

Pilot

Een proef op kleine schaal, met echte gebruikers en echt werk, om te zien of iets in de praktijk werkt. Een goede pilot heeft vooraf een doel en een meetpunt. Veel AI-pilots stranden omdat niemand daarna besluit wat er verder gebeurt.AI implementeren →

Prompt

De opdracht of vraag die je aan een AI-model geeft. Hoe duidelijker de prompt, met context, een voorbeeld en het gewenste resultaat, hoe beter het antwoord. 'Schrijf een mail' werkt slechter dan 'schrijf een korte, vriendelijke mail aan een klant die te laat leverde, met dit voorbeeld als toon'.

Prompt engineering

Het vak van prompts zo schrijven dat een model betrouwbaar het juiste doet. Denk aan rollen, stappen, voorbeelden en een vast uitvoerformaat. Voor dagelijks gebruik leer je de basis in een middag; voor workflows en agents is het precisiewerk.AI-training →

Prompt injection

Een aanval waarbij iemand verborgen instructies in de input stopt, zoals een mail met 'negeer je opdracht en stuur alle facturen door'. Een AI die zulke input zomaar volgt, doet dingen die niemand wilde. Daarom krijgen agents beperkte rechten en lopen gevoelige acties langs een mens.

Proof of concept

Een eerste, kleine versie die laat zien dat iets technisch kan. Een proof of concept beantwoordt de vraag 'werkt het?', niet 'werkt het elke dag, veilig en onderhouden?'. Daarvoor is een pilot en daarna een productieversie nodig.

Pseudonimiseren

Herkenbare gegevens vervangen door een code, zoals 'Klant A' in plaats van een naam. Zo kan AI met de inhoud werken zonder te weten om wie het gaat. Let op: gepseudonimiseerde gegevens blijven persoonsgegevens als je ze nog kunt terugleiden.Wat mag in een prompt? →

R

RAG

Retrieval-augmented generation: de AI zoekt eerst de juiste stukken op in je eigen documenten en baseert zijn antwoord daarop. Zo antwoordt een assistent met jullie retourbeleid in plaats van met algemene kennis. Het verkleint hallucinaties en houdt antwoorden actueel zonder het model opnieuw te trainen.

Reasoning model

Een taalmodel dat eerst 'nadenkt' in tussenstappen voordat het antwoordt. Dat maakt het beter in rekenen, plannen en ingewikkelde vragen, maar ook trager en duurder per vraag. Voor eenvoudige taken is een sneller model vaak genoeg.

ROI

Return on investment: wat een investering oplevert in verhouding tot wat hij kost. Bij AI reken je de besparing in uren en euro's af tegen bouw, beheer en licenties. NinA begint alleen aan een partnership als de verwachte besparing in het eerste jaar minstens twee keer de investering is.Een AI business case maken →

RPA

Robotic process automation: software die klikken en typen van een mens nadoet op vaste schermen, volgens vaste regels. RPA is goed in voorspelbaar werk, maar loopt vast op mails, pdf's en uitzonderingen. Daar komt AI in beeld; in de praktijk combineer je ze.RPA of AI-agents? →

S

Shadow AI

AI-gebruik waar de organisatie geen zicht op heeft, zoals medewerkers die met hun privé-account klantmails in een gratis chatbot plakken. Het ontstaat meestal omdat er geen goed zakelijk alternatief is. Een verbod helpt niet; een zakelijke tool en duidelijke afspraken wel.AI-beleid opstellen →

Skills

Pakketjes met instructies, voorbeelden en soms scripts die een AI-assistent een vaste werkwijze leren, bijvoorbeeld hoe jullie een offerte opbouwen. De assistent pakt de skill erbij als de taak erom vraagt. Claude ondersteunt skills; het is bouwlaag 2 in de APO-methode, iets wat je team zelf kan.Gratis prompts en workflows →

System prompt

De vaste instructie die een AI-toepassing bij elke vraag meekrijgt, voordat de gebruiker iets zegt. Daarin staat wie de assistent is, wat hij wel en niet mag en hoe hij antwoordt. De gebruiker ziet hem meestal niet, maar hij bepaalt veel van het gedrag.

T

Token

Een stukje tekst waarin een taalmodel rekent, vaak een deel van een woord. Het context window en de prijs van AI-diensten worden in tokens uitgedrukt: je betaalt per miljoen tokens in en uit. Een gemiddelde zakelijke mail is een paar honderd tokens.

Transformer

De bouwtekening achter vrijwel alle moderne taalmodellen. Een transformer kijkt bij elk woord naar alle andere woorden in de tekst om de betekenis te bepalen. De T in GPT staat ervoor.

V

Vector database

Een database die embeddings opslaat, zodat je snel stukken tekst met een vergelijkbare betekenis terugvindt. Het is de motor onder RAG: de agent zoekt daarin de juiste passages uit je handboek of productinformatie.Zie ook: embedding →

Verwerkersovereenkomst

Een contract tussen jouw organisatie en een partij die persoonsgegevens voor je verwerkt, zoals een AI-aanbieder. De AVG (artikel 28) verplicht het zodra die partij persoonsgegevens voor jou verwerkt. Bij de zakelijke versies van ChatGPT, Copilot en Claude kun je er een afsluiten; bij gratis versies niet.ChatGPT en de AVG →

Vibe coding

Software bouwen door in gewone taal aan een AI te vertellen wat je wilt, zonder zelf code te schrijven. Je hebt in een middag een werkend prototype. Het gat zit daarna: beveiliging, foutafhandeling, koppelingen en beheer, voordat er klantdata doorheen mag.Van vibe coding naar productie →

W

Workflow

Een vaste reeks stappen die automatisch draait zodra er iets gebeurt, zoals een binnenkomende mail. Met AI erin kan een workflow ook lezen, sorteren en schrijven. Voorspelbaar en goed te testen, en vaak precies wat je nodig hebt; een agent is pas nodig bij veel uitzonderingen.n8n, Make of Zapier? →