Wat is een LLM? Het brein achter ChatGPT, in gewone taal

Heel kort: een taalmodel voorspelt steeds wat er het meest waarschijnlijk volgt.

1. 01Je tekst wordt in tokens geknipt. Een token is een stukje tekst, vaak een deel van een woord. Daar rekent het model mee.
2. 02Het model kijkt naar alles wat het nu heeft: je vraag, de documenten die je meegeeft en het gesprek tot nu toe.
3. 03Het voorspelt het volgende token, dan het volgende, en zo verder, tot het antwoord af is.

Dat het zo goed werkt, komt door de training. Het model heeft zoveel tekst gezien dat het patronen in taal, kennis en redeneringen heeft opgepikt. Daarna is het verder getraind om behulpzaam en veilig te antwoorden.

Het belangrijkste om te onthouden: een taalmodel voorspelt taal, het weet niets zeker. Daarom klinkt een fout antwoord net zo overtuigend als een goed antwoord.

• Token. Het stukje tekst waarin het model rekent. Ook de prijs van AI-diensten gaat per token: je betaalt per miljoen tokens in en uit. Een gemiddelde zakelijke mail is een paar honderd tokens.
• Context window. Hoeveel tekst het model in één keer kan overzien. Past iets er niet meer in, dan vergeet het het begin, of moet je het opdelen.
• Reasoning model. Een model dat eerst nadenkt in tussenstappen. Beter in rekenen, plannen en lastige vragen, maar trager en duurder. Voor eenvoudig werk is een sneller model vaak genoeg.
• Open-source model. Een model dat je zelf kunt downloaden en draaien, bijvoorbeeld op je eigen server. Meer controle over je data, maar je regelt ook zelf de rekenkracht en het beheer.

Alle begrippen op een rij staan in de AI-begrippen.

Goed in: schrijven en herschrijven, samenvatten, vertalen, informatie uit tekst halen (een factuur, een cv, een mail), vragen beantwoorden uit documenten die je meegeeft, code schrijven en ideeën uitwerken.

Minder goed in, zonder hulp: actuele feiten (het model kent alleen wat het tijdens de training zag), exact rekenen, en alles waar één fout grote gevolgen heeft. Het kan ook dingen verzinnen die echt klinken. Dat heet een hallucinatie.

De oplossing is zelden een slimmer model, maar een slimmere opzet: laat het antwoorden uit je eigen documenten met de bron erbij (RAG), geef het toegang tot de juiste systemen, en laat een mens goedkeuren wat ertoe doet.

• Een LLM is het model: het kan lezen en schrijven, maar doet zelf niets.
• Een chatbot of assistent is een LLM met een gesprek eromheen. Je stelt een vraag, je krijgt een antwoord.
• Een agent is een LLM dat een doel krijgt en zelf stappen zet: een mail lezen, een order opzoeken in het ERP, een antwoord klaarzetten. Daarvoor heeft het toegang tot systemen nodig, bijvoorbeeld via MCP of een workflow.

Hoe verder je gaat, hoe meer het oplevert, en hoe belangrijker de afspraken over rechten en controle. Lees ook wat is een AI agent.

Er is geen beste model. Er is een beste model voor een taak. Wat bij ons in de praktijk telt:

• Kwaliteit op jouw werk. Een model dat goed scoort op een algemene test, is niet per se het beste in jullie offertes of klantmails. Test op je eigen voorbeelden.
• Snelheid en prijs. Voor eenvoudig, veel voorkomend werk is een sneller en goedkoper model vaak beter dan het duurste.
• Waar de data heen gaat. Zakelijke versies met een verwerkersovereenkomst, en waar nodig in de EU of binnen je eigen omgeving.
• Wat je al gebruikt. Werkt je team in Microsoft 365, dan ligt Copilot voor de hand; voor eigen toepassingen kies je per taak.

We testen zelf modellen op gewoon kantoorwerk en publiceren de uitkomst in onze benchmarks. Daar zie je welk model bij welk werk past en wat het kost. Een vergelijking van de bekende apps staat in ChatGPT, Copilot of Claude.

Dat hangt af van de versie en de afspraken. Zakelijke versies van de grote aanbieders trainen standaard niet op klantdata, en werken met een verwerkersovereenkomst. Gratis versies voor consumenten bieden die zekerheid niet.

Praktisch: leg vast welke data in welke tool mag, gebruik zakelijke accounts, en laat gevoelige toepassingen draaien waar je controle hebt over de data. Meer in ChatGPT veilig gebruiken en AI veilig inzetten.